Saç Dökülmesi

Saç Kökü YapısıSaçlar Neden Dökülür?

Saçlar uzun, keratin içerikli yapılardır.Keratin kopmaya ve aşınmaya dayanıklı bir proteindir.Tırnaklar da keratin yapıdadır. İnsan vücudundaki diğer proteinler gibi keratin de amino asit olarak adlandırılan küçük moleküllerin birleşmesinden oluşmuş büyük bir moleküldür. Amino asitler, tespih taneleri gibi ardarda dizilerek büyük proteinleri oluştururlar.Tek bir saç telinin çapı, kişiden kişiye farklılık göstermekle birlikte, 0,05 ile 0,09 milimetre arasındadır.Epidermis derinin en dış tabakasıdır. Her saç teli epidermisteki bir çentikten çıkar.

Saç Ekiminde Saç Kökünün Önemi

Saç iki bölümden oluşur: Saç kökü ve saç gövdesi.Saç teli saç kökünden çıkar.Bu,kafa derisinin yağ tabakasına gömülmüş,çay bardağına benzer yapıda küçük bir girintidir.Saç kökünün deri içinde kalan kısmının en uç bölümüne saç soğanı denir. Saç soğanı canlı ve sürekli bölünen hücrelerden oluşmuştur.Bu hücreler silindirik yapıdaki uzun,ince saç liflerini üretirler. Saç soğanında ayrıca,saça rengini veren pigmentleri üreten hücreler de bulunur. Bu pigmente melanin, onu üreten hücrelere de melanosit denir. Erkeklik hormonlarının (androjenler) reseptörlerinin de bu bölümdeki hücrelerin üzerinde olduğu bilinmektedir.

Saç soğanının en dip kısmında dermal papilla olarak adlandırılan ve damar yumağı içeren yapı bulunur.Bu yapı saçların büyümesi ve beslenmesi için çok önemlidir. Her bir saç kökü bir iç ve bir dış kök kılıfı tarafından çevrelenmiştir. Dış kök kılıfının sonlandığı yerde epidermis başlar. Saç kökünün çevresinde ve bitişiğinde bir takım salgı bezleri de bulunur. Bunların en önemlileri saçları kayganlaştıran yağı (sebum) salgılayan yağ (sebase) bezleridir.

SAÇ GÖVDESİ: Saçın derinin dışında kalan kısmına saç gövdesi denir. Saç gövdesi keratine dönüşmüş ölü hücreler,bunları bir arada tutan bazı maddeler ve bir miktar sudan ibarettir.Saçı kesilen kişinin hiçbir acı hissetmemesinin nedeni işte bu yapıdır. Saç gövdesi üç tabakadan oluşur. En içteki tabaka medulla olarak adlandırılır ve sadece uzun ve kalın saçlarda bulunur. Keratin liflerinden oluşan korteks, saçın orta tabakasını oluşturur. Saç teline esneklik, sağlamlık ve renk veren katman kortekstir.Saç gövdesi en dış tabakası kütikül olarak adlandırılır.Bu renksiz ve ince tabaka ölü hücre kalıntıları 6-10 kat halinde birbirlerinin üzerine sarılmasından oluşmuştur ve saç korteksini koruyucu bir görev üstlenir.

SAÇ TİPLERİ :

  • Yaşam boyunca insan’da çeşitli kılların varlığı görünür.
  • Lanugo Gebeliğin 3. ayından itibaren ortaya çıkar ve doğumdan kısa bir süre sonra dökülür.
  • Çocuk kılları Lanugo kıllar döküldükten sonra kirpik, kaş ve başta kalan kıllardır.
  • Ara kıllar Ergenlik dönemi ile her iki cinste cinsel organların etrafında ve koltuk altı bölgesi ile sadece erkeklerde görülen sakal, bıyık ve göğüste çıkan kıllardır.
  • Terminal Kıllar Saçlar, kollar ve bacaklarda görülen renkli kalın kıllardır.

Erkek Tipi Saç Dökülmesi: Kıl follikülleri hormonal kontrol altındadır. Androgenler ve troid hormonu(troxin) en önemli hormonlardır. Kıl folliküllerinin bir kısmı androgenlere(erkeklik hormonu) daha duyarlı iken, bir kısmı troxine duyarlıdır. Erkek tipi veya Androgenetik tip saç dökülmesinin nedeni, duyarlı kıl folliküllerinde erkeklik hormonu olan dihidro-testosteronun zayıflamaya yol açmasıdır. Androgenetik tip saç dökülmesi kalıcıdır ve‘’ağırlıklı olarak erkeklerde görülmesine rağmen kadınlarda da görülebilir’’. Genetik(ailevi) kökenli bu tip saç dökülmesi genellikle alın ve tepelerden başlar. Androjene duyarlı kıl follikülleri önce zayıflar sonrada tamamen kaybedilir. Ense ve yanlardaki kıl follikülleri troxin duyarlı olduğundan dökülmezler.

Patolojik Saç Kaybı Nedenleri: Kadın ya da erkek,herkes hayatının bir döneminde saç dökülmesinden yakınır ve acaba kelleşiyor muyum? diye endişe eder.Saç dökülmesinin bir çok nedeni olabilir.Bazen altında yatan ciddi bir hastalık olabilir. Alınan herhangi bir ilaç(cyclosporin, antitroid ilaçlar, antikoagulantlar, kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar), hormon seviyelerinde radikal değişiklikler(troid hastalıkları, hipofiz hastalıkları, diabet) ciddi fiziksel veya ruhsal stres, hava kirliliği, saçlı derideki enfeksiyon veya cilt hastalıkları(psoriazis, egzama, lenfoma), beslenme bozuklukları( protein ve demir eksikliği) saç dökülme nedeni olabilir.